THỪA CÂN - BÉO PHÌ

1 Thừa cân là gì?

Thừa cân là hiện tượng cân nặng cao hơn mức cân nặng nên có tương ứng với chiều cao.

2Béo phì là gì?

Béo phì là tình trạng tích tụ mỡ bất thường và quá mức tại mô mỡ và các tổ chức khác gây hậu quả xấu cho sức khỏe.

3 Chẩn đoán trẻ em thừa cân - béo phì:

Dựa vào chỉ số cân nặng theo chiều cao (CN/CC), chỉ số khối cơ thể (BMI) theo tuổi.

• Trẻ em ≤ 5 tuổi (≤ 60 tháng): 2SD < CN/CC ≤ + 3SD: Thừa cân, CN/CC> + 3SD: Béo phì.
• Trẻ em 5 -19 tuổi: 1SD < BMI ≤ + 2SD: Thừa cân, BMI > + 2SD: Béo phì.

• Tình trạng thừa cân - béo phì ở trẻ chủ yếu do ăn nhiều năng lượng hơn so với nhu cầu kèm theo ít hoạt động thể lực, khẩu phần ăn mất cân đối giữa các nhóm chất bột đường - chất đạm - chất béo - vitamin và khoáng chất cần thiết cho quá trình chuyển hóa của cơ thể.

• Khi khẩu phần năng lượng ăn vào vượt quá nhu cầu năng lượng của cơ thể, phần năng lượng dư thừa sẽ chuyển thành mỡ tích lũy tại nhiều cơ quan trong cơ thể
• Vì vậy những trẻ có chế độ ăn giàu chất béo, thói quen ăn nhanh, hay ăn vặt, thích ăn ngọt, thức ăn nhanh, ăn nhiều vào buổi tối đặc biệt trước khi đi ngủ có nguy cơ thừa cân - béo phì cao.

• Các chuyên gia dinh dưỡng tại Phòng khám SIM MED đặc biệt có lời khuyên như sau:

• Thừa cân - béo phì điều trị không phải dựa vào dùng thuốc, mà thay đổi hành vi là quan trọng: tiết chế chế độ ăn - vận động - giấc ngủ: 3 yếu tố này phối hợp với nhau tạo nên sự thành công cũng như hạn chế tình trạng thừa cân - béo phì của trẻ em.

• TIẾT CHẾ: tuyệt đối không nhịn ăn, nên uống 1 ly nước, ăn canh hoặc một đĩa rau trước bữa ăn, ăn chậm, nhai kỹ, ăn nhiều chất xơ.

Nên ăn:

• Chất xơ: nên ăn 5 phần rau và trái cây trở lên mỗi ngày, 1 phần 80 gram rau, hoặc (ít nhất phải đạt theo lứa tuổi, nhu cầu chất xơ bằng tuổi + 10), hoa quả ít ngọt, khuyến khích ăn cả tép, cả múi, không ép, không vắt; khoai, ngô, ngũ cốc giàu chất xơ.
• Sử dụng thêm các món ăn độn (ít năng lượng), uống nước sương sa, sương sáo, hạt é, mủ trôm, hạt chia… không đường để kiềm chế cảm giác đói, kể cả nửa đêm khi cần.
• Cuốn rau, cải, gỏi cuốn… không chấm nước chấm ngọt
• Canh rau (lá, quả không củ), ăn phần cái bỏ phần nước.
• Bữa ăn tối trước 18h, nếu trẻ có cử sữa tối thì nên cách giờ đi ngủ trên 2 tiếng.

• Hạn chế:

Thức ăn nhanh như gà rán, khoai tây chiên, hamburger…thức ăn ngọt (bánh, kẹo, đường), nước ngọt, trà sữa, món ăn nướng nhiều mỡ, bơ, da gà, thịt mỡ kho tàu…

• VẬN ĐỘNG:

• Tập thể dục đều đặn mỗi ngày
• Tập từ ít đến nhiều, từ chậm đến nhanh, giảm tốc độ từ từ cuối buổi tập
• Thời gian > 30- 60 phút/ 1 lần tập.

• GIẤC NGỦ: ngủ đủ và ngủ sâu giấc rất quan trọng. Khi trẻ ngủ sâu, não sẽ tiết ra hormone tăng trưởng GH đạt nồng độ đỉnh, nếu trẻ ngủ trễ, hay ngủ không sâu giấc sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển chiều cao, đặt biệt trẻ thừa cân - béo phì.

• Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc: một số nghiên cứu cho rằng trẻ em ngủ không đủ giấc sẽ dễ bị tăng cân quá mức. Trẻ em từ 3 đến 5 tuổi nên ngủ từ 10 đến 13 giờ (bao gồm cả giấc ngủ ngắn). Trẻ lớn hơn nên ngủ từ 9 đến 12 giờ một ngày và thanh thiếu niên nên ngủ từ 8 đến 10 giờ.
• Để khuyến khích giấc ngủ, nên tập thói quen đúng giờ đi ngủ và đúng giờ thức dậy hàng ngày - ngay cả những ngày không đi học, thói quen yên tĩnh trước khi đi ngủ. Cố gắng không để trẻ xem TV hoặc chơi trò chơi điện tử ngay trước giờ đi ngủ.

• 11 LỜI KHUYÊN CHO BỆNH NHÂN BÉO PHÌ

• Ngồi trước màn hình ( xem TV, chơi game, máy vi tính…) tối đa 2 giờ/ ngày (trẻ nhỏ từ 2-5 tuổi không quá 1 giờ/ ngày).
• Không vừa ăn vừa xem TV.
• Không dùng remote TV.
• Hoạt động khi TV có chương trình quảng cáo thay vì lướt kênh.
• Không để TV trong phòng trẻ.
• Giảm năng lượng từ nước uống.
• Không dùng thức ăn làm phần thưởng, không mua bánh kẹo nước ngọt trữ trong nhà.
• Cha Mẹ phải làm gương cho trẻ trong vấn đề ăn uống và luyện tập.
• Khuyến khích gia đình ăn uống và tập thể dục cùng nhau.
• Đa dạng các hoạt động thể lực ( nhẩy nhảy dây, bơi, đạp xe, đá banh, bóng bàn…).
• Hoạt động thể lực hằng ngày.
• Nói với trẻ rằng cách quan trọng giữ gìn sức khỏe là ăn thức ăn lành mạnh.

• Nếu tình trạng thừa cân khiến trẻ buồn bã, lo lắng hoặc gặp khó khăn ở trường, hay có biến chứng của béo phì như

• Tim mạch: tăng huyết áp,…
• Hô hấp: ngưng thở khi ngủ, giảm chức năng hô hấp.
• Xương khớp: thoái hóa khớp, gout
• Nội tiết: rối loạn Lipid máu, đái tháo đường, hội chứng buồng trứng đa nang, dậy thì sớm…