Dịch virus Nipah: Triệu chứng, nguy cơ và phòng ngừa hiệu quả

Virus Nipah là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây từ động vật sang người, gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ hô hấp và thần kinh. Với tỷ lệ tử vong cao và nguy cơ bùng phát dịch, virus Nipah đang được giới y tế toàn cầu đặc biệt quan tâm. Việc hiểu rõ virus Nipah là gì, đường lây truyền và dấu hiệu nhận biết sớm đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1 Virus Nipah là gì?

Virus Nipah (NiV) là một loại virus truyền nhiễm nguy hiểm thuộc họ Paramyxoviridae, có khả năng lây từ động vật sang người và giữa người với người. Virus này được phát hiện lần đầu vào năm 1999 và hiện được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm tác nhân có nguy cơ cao đối với sức khỏe cộng đồng do khả năng gây bệnh nặng và tỷ lệ tử vong cao.

Nguồn chứa tự nhiên của virus Nipah là dơi ăn quả. Con người có thể nhiễm virus thông qua tiếp xúc trực tiếp với dơi, động vật trung gian như lợn, hoặc qua tiếp xúc gần với người mắc bệnh trong quá trình chăm sóc, điều trị.

2 Cập nhật tình hình dịch virus Nipah hiện nay

Trong thời gian gần đây, một số quốc gia tại khu vực châu Á tiếp tục ghi nhận các ca nhiễm virus Nipah rải rác, đặc biệt tại Ấn Độ – nơi từng xảy ra nhiều đợt bùng phát trước đó. Các ca bệnh chủ yếu liên quan đến tiếp xúc gần, môi trường gia đình hoặc cơ sở y tế.

Tại Việt Nam, chưa ghi nhận trường hợp mắc virus Nipah, tuy nhiên ngành y tế đã và đang triển khai nhiều biện pháp nhằm giám sát chặt chẽ tình hình dịch tễ, bao gồm:

• Tăng cường kiểm soát y tế tại cửa khẩu
• Theo dõi người nhập cảnh từ khu vực có dịch
• Đẩy mạnh truyền thông cộng đồng về phòng ngừa bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Việc cập nhật thông tin chính thống và chủ động bảo vệ sức khỏe cá nhân có vai trò quan trọng trong giai đoạn này.

3 Virus Nipah lây truyền qua những con đường nào?

Virus Nipah có thể lây truyền qua nhiều hình thức khác nhau:

a. Từ động vật sang người

• Tiếp xúc trực tiếp với dơi ăn quả hoặc động vật nhiễm virus
• Sử dụng trái cây, nước uống bị nhiễm dịch tiết của dơi
• Tiếp xúc với lợn mắc bệnh trong chăn nuôi, giết mổ.
  
  Chủ động phòng ngừa Virus Nipah

b. Từ người sang người

• Tiếp xúc gần với người bệnh thông qua dịch tiết hô hấp, nước bọt, máu
• Nguy cơ tăng cao trong môi trường chăm sóc y tế nếu không sử dụng phương tiện phòng hộ phù hợp.
• Virus Nipah không lây lan rộng trong cộng đồng như cúm hoặc COVID-19, nhưng khi đã nhiễm bệnh, diễn tiến thường nặng và khó lường.

4 Triệu chứng điển hình của bệnh do virus Nipah

a. Giai đoạn khởi phát

Sau thời gian ủ bệnh khoảng 4–14 ngày, người nhiễm virus Nipah có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như:

• Sốt cao
• Đau đầu dữ dội
• Mệt mỏi, đau cơ
• Buồn nôn, nôn
• Ho, đau họng.

Những biểu hiện này dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường, do đó cần theo dõi sát diễn tiến sức khỏe.

Virus Nipah các triệu chứng

b. Giai đoạn tiến triển nặng

Ở một số trường hợp, bệnh có thể diễn tiến nhanh với các biểu hiện nghiêm trọng:

• Viêm não: rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật, hôn mê
• Viêm phổi nặng: khó thở, suy hô hấp
• Biến chứng thần kinh kéo dài sau hồi phục.

Virus Nipah được ghi nhận có tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn.

5 Hiện nay có thuốc điều trị hoặc vaccine phòng Nipah chưa?

Tính đến hiện tại:

• Chưa có vaccine phòng virus Nipah
• Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Việc điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ, bao gồm:

• Theo dõi và hỗ trợ hô hấp
• Kiểm soát triệu chứng thần kinh
• Chăm sóc tích cực tại cơ sở y tế.

Do đó, phòng ngừa và phát hiện sớm vẫn là yếu tố then chốt.

6 Biện pháp phòng ngừa virus Nipah trong cộng đồng

a. Giảm nguy cơ lây từ động vật

• Tránh tiếp xúc với dơi, lợn và động vật hoang dã
• Không sử dụng trái cây rơi dưới đất hoặc có dấu hiệu bị động vật ăn
• Rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi sử dụng
• Ăn chín, uống sôi.

b. Bảo vệ sức khỏe cá nhân

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người
• Giữ vệ sinh môi trường sống và làm việc.

c. Khi đi đến nơi đông người hoặc khu vực có dịch

• Hạn chế tiếp xúc gần
• Theo dõi sức khỏe sau khi trở về
• Chủ động khai báo y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
  
  

7 Cần làm gì khi có triệu chứng nghi nhiễm virus Nipah?

Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, đau đầu dữ dội, khó thở, rối loạn ý thức, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ:

• Đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm
• Cung cấp đầy đủ thông tin về lịch sử đi lại và tiếp xúc
• Hạn chế tiếp xúc với người xung quanh trong thời gian chờ đánh giá y tế.

Việc xử trí kịp thời giúp giảm nguy cơ biến chứng và góp phần bảo vệ cộng đồng.

8 SIM Med đồng hành cùng cộng đồng

SIM Med luôn chú trọng:

• Cập nhật thông tin y tế chính thống, rõ ràng
• Hướng dẫn phòng ngừa bệnh truyền nhiễm phù hợp từng giai đoạn
• Đồng hành cùng khách hàng trong việc nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe.

Virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với diễn tiến phức tạp. Trang bị kiến thức đúng, duy trì thói quen sinh hoạt an toàn và theo dõi sức khỏe chủ động là những giải pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.